یادداشت روز

بنیاد هریتیج/  "لوک کوفی" /خبرگزاری فارس/ مهر ۱۹

 اندیشکده «آمریکن هریتیج» با اشاره به اوضاع ناتو، اعلام کرد که عقب‌نشینی کنونی اعضای ناتو از افغانستان به هیچ وجه به سود اعتبار این ائتلاف نیست.اندیشکده «بنیاد هریتیج» با بررسی معضلات کنونی ناتو در افغانستان، سیاست‌های کنونی اعضای این ائتلاف، کاهش بودجه و عقب‌نشینی نیروهای این کشورها از افغانستان را به ضرر اعتبار ناتو دانست. آمریکا که تا کنون الگوی خوبی برای کشورهای اروپایی نبوده، باید در جلسه آینده وزرای دفاع ناتو، اعضای این سازمان را به قاطعیت بیش‌تر و باقی ماندن در افغانستان تشویق کند.

۲۸ وزیر دفاع ناتو قرار است از ۹ تا ۱۱ اکتبر در بروکسل پایتخت بلژیک گرد هم جمع شوند. اولویت اصلی آمریکا در این نشست این است که ناتو را به نشان دادن قاطعیت و تعهد نسبت به مسئله افغانستان وادار کند؛ به ویژه پس از حملات اخیر به «نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت» (ISAF) افغانستان موسوم به حملات «سبز علیه آبی». ناتو باید درک کند که در شرایط کنونی اصلاحاتی نظیر «دفاع هوشمند» بی‌معنی است و اگر این سازمان در عملیات‌هایش در افغانستان موفق نباشد، اعتبار کل ناتو زیر سؤال خواهد رفت.از اواخر سال ۲۰۰۹، عملیات‌های نظامی ناتو بر بخش‌های جنوب و جنوب غربی افغانستان از جمله استان‌های زابل، قندهار و هلمند متمرکز بوده است؛ استان‌هایی که تصور می‌شود مرکز تجمع شورشی‌های وابسته به طالبان باشند. با بهبود شرایط امنیتی در جنوب غرب افغانستان، اکنون تمرکز ناتو متوجه شرق این کشور به ویژه استان‌های «پکتیکا»، «پکتیا» و «خوست» شده است. این ناحیه در اطراف مناطق قبیله‌نشین و تحت حکومت فدرال افغانستان قرار دارد، شامل بسیاری از مسیرها از مرزهای این کشور به سمت کابل است، و «شبکه حقانی» را نیز در خود جای داده است. یکی دیگر از اولویت‌های نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت نیز تأمین امنیت بزرگراه شماره یک بین کابل و قندهار است.

 * آمار ناتو، حاکی از کاهش خشونت در افغانستان است

شرایط امنیتی منطقه کم‌کم بهبود پیدا می‌کند؛ اما هنوز شکننده است. آمار خشونت در افغانستان در مقایسه با سال گذشته اندکی کاهش داشته است؛ ارقام اعلام شده توسط ناتو نشان می‌دهد که حملات از سوی دشمن از آگوست سال ۲۰۱۰ تا کنون ۳۳ درصد کاهش یافته است. اما نباید حملات انتحاری اخیر در کابل را نیز از یاد ببریم. اگرچه کابل تقریباً ۱۵ درصد از جمعیت افغانستان را در خود جای داده؛ اما فقط ۱ درصد از خشونت‌های این کشور در پایتخت صورت می‌گیرد.

* تأمین امنیت ۷۵ درصد از جمعیت افغانستان توسط نیروهای امنیتی این کشور و برنامه انتقال کامل مسئولیت تا اواخر ۲۰۱۴

تا کنون، استراتژی انتقال مسئولیت ناتو اگرچه کامل نبوده؛ اما به نظر می‌رسد دارد نتیجه می‌دهد. در ژوئیه ۲۰۱۱ اولین دسته از استان‌ها، مناطق و حکومت‌های مستقل که ۲۵ درصد از جمعیت افغانستان را شامل می‌شود به دست نیروهای امنیتی این کشور سپرده شد. دومین دسته در نوامبر ۲۰۱۱ منتقل شد. آخرین دسته نیز تابستان گذشته به دولت افغانستان تسلیم شد. اکنون افغان‌ها وظیفه تأمین امنیت بیش از ۷۵ درصد از جمعیت کشور را به عهده دارند و انتقال کامل مسئولیت قرار است تا پایان سال ۲۰۱۴ انجام شود.

 * ناتو انتقال مسئولیت به دولت افغانستان را به معنای خروج نیروهای بین‌المللی از افغانستان نمی‌داند

اعضای ناتو و متحدان این ائتلاف نباید پیشرفت در روند انتقال مسئولیت را بهانه‌ای برای خروج پیش از موعد از افغانستان قرار دهند. خروج نیروهای ناتو در هر حال باید پس از بهبود شرایط امنیتی و مشاوره‌های نظامی صورت گیرد. پس از تأمین این شرایط امنیتی هم خروج ناتو باید تدریجی باشد نه یک‌مرتبه. بیانیه سال ۲۰۱۰ لیسبون می‌گوید: «انتقال مبنی بر شرایط خواهد بود نه بر اساس تقویم؛ و به معنای عقب‌نشینی نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت نیز نیست.»

 * خروج متحدان ناتو از افغانستان تحت فشارهای شدید مردمی و سیاسی

متأسفانه، بیانیه ماه مه ۲۰۱۲ شیکاگو شامل عبارت «مبنی بر شرایط» نبود و تأکید کم‌تری بر شرایط امنیتی داشت و بیش‌تر بر تاریخ پایان سال ۲۰۱۴ تأکید می‌کرد. این تغییر احتمالاً به دلیل آن است که بسیاری از متحدان ناتو تحت فشارهای عمومی و سیاسی شدید برای خروج از افغانستان هستند. از بین ۳۳ هزار سرباز آمریکایی، آخرین افراد نیز ماه گذشته از افغانستان خارج شدند؛ اقدامی که به احتمال قوی بر خلاف توصیه‌های نظامی صورت گرفته است. انگلیس اعلام کرده ۵۰۰ نیروی خود را تا پایان سال از این کشور خارج می‌کند و فرانسوا «اولاند» رئیس‌جمهور جدید فرانسه نیز همه نیروهای کشورش را تا همین موعد از افغانستان بیرون خواهد کشید.

 * شرایط کنونی از نظر تعداد نیروها در افغانستان به هیچ وجه به سود ناتو نیست

متحدان دورتر ناتو هم دارند قاطعیت اولیه خود را از دست می‌دهند. استرالیا اعلام کرده به جای برنامه اعلام شده خود تا پایان سال ۲۰۱۴، قرار است نیروهایش را تا پایان سال ۲۰۱۳ از افغانستان خارج کند. نیوزلند هم متعهد شده تا نیروهایش را تا آوریل ۲۰۱۳ به کشور خود برگرداند. گرجستان برنامه داشت تعداد نیروهایش در استان هلمند را تا پایان این سال دو برابر کند که در این صورت به رکوردی در بین نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت دست پیدا می‌کرد. اما با توجه به پیروزی اخیر حزب مخالف وی موسوم به ائتلاف «رؤیای گرجستانی» آینده این برنامه نیز در هاله‌ای از ابهام است.

 * هدف اصلی ناتو باید مقاوم کردن افغانستان در مقابل گروه‌های تروریستی داخلی و بین‌المللی باشد

موفقیت وقتی حاصل می‌شود که دولت افغانستان بتواند امنیت داخلی خود را تأمین نماید و به القاعده و متحدانش اجازه ندهد تا همانند دوره پیش از ۱۱ سپتامبر، پایگاه‌های تروریستی خود را در این کشور دوباره تأسیس کنند. در بحث امنیتی هم هدف ناتو این است که نیروهای امنیتی افغانستان را به جایی برساند که بتوانند هم طالبان را شکست دهند و هم بدون کمک ده‌ها هزار نیروی ناتو، از ورود دوباره گروه‌های تروریستی بین‌المللی به این کشور جلوگیری کنند.

 * هزینه حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان در هر ۱۲ ماه، برابر با هزینه ۱۲ روز حضور آمریکا در این کشور است

افغانستان در آینده نزدیک به حمایت‌های مالی جامعه بین‌المللی هم نیاز خواهد داشت. بخش عمده‌ای از تعهدات پس از سال ۲۰۱۴ نسبت به افغانستان شامل هدایت، آموزش و تأمین مالی نیروهای ملی امنیتی افغانستان (ANSF) خواهد بود. تأمین ۲۳۰ هزار نیروی امنیتی افغانستان (در مقابل ۳۵۲ هزار نیرو در حال حاضر) سالانه حدود ۴ میلیارد دلار برای جامعه جهانی هزینه خواهد داشت؛ مبلغی که آمریکا در حال حاضر هر ۱۲ روز در افغانستان هزینه می‌کند.

* اعضای ناتو حاضر نیستند به جای خسارت‌های کنونی، هزینه اندک حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان را پرداخت کنند

متأسفانه کمک‌های مالی جامعه جهانی تا کنون کافی نبوده است. اگرچه آمریکا تا کنون ۲ میلیارد دلار هزینه کرده، اما از بین سایر اعضای ناتو، انگلیس (هفتمین اقتصاد بزرگ جهان) و آلمان (چهارمین اقتصاد بزرگ جهان) به ترتیب ۱۱۰ میلیون دلار و ۱۹۵ میلیون دلار در این‌باره خرج کرده‌اند. با توجه به این که توان و توانایی بالای نیروهای امنیتی افغانستان به معنای تأمین شرایط برای خروج نیروهای ناتو است، مشخص نیست که چرا اعضای این سازمان حاضر نیستند این مبلغ ناچیر (در مقایسه با هزینه کل عملیات) را پرداخت کنند.

 * موفقیت در افغانستان تنها در صورت تعهد کامل مالی و نظامی رهبران ناتو امکان‌پذیر است

استراتژی کنونی ناتو در افغانستان نیازمند انتقال تدریجی مسئولیت امنیت از نیروهای ناتو به نیروهای افغان و در عین حال، آموزش و تجهیز ارتش و پلیس این کشور است. این استراتژی قابل اجرا است؛ اما تنها در صورتی که رهبران ناتو هم از لحاظ مالی و هم نظامی تا رسیدن به هدف، به کمپین این سازمان متعهد بمانند.

 * اعضای ناتو هم به دنبال آمریکا، در حال کاهش بودجه‌های نظامی و عقب‌نشینی نیروها از افغانستان هستند

آمریکا باید از نشست آینده وزرای دفاع ناتو برای اثبات مدیریتش درون این ائتلاف استفاده کند؛ اما گفتن این بحث از عمل به آن آسان‌تر است. آمریکا تا کنون الگوی خوبی برای اروپا نبوده است. کشورهای اروپایی مرتباً از کاهش بودجه‌های نظامی آمریکا به عنوان سرپوش سیاسی برای کاهش بودجه‌های نظامی خود استفاده و برای توجیه خروج نیروهایشان از افغانستان، به عقب‌نشینی ارتش آمریکا از این کشور اشاره می‌کنند.

 * اقداماتی که آمریکا باید در نشست آینده وزرای دفاع ناتو انجام دهد

با توجه به تمرکز دولت آمریکا بر آسیا، بی‌تفاوتی به برنامه سپر دفاع موشکی اروپا و کاهش نیروهای این کشور در قاره سبز، بسیاری از اعضای ناتو اکنون از خود می‌پرسند آمریکا تا چه حد به امنیت اعضای ناتو اهمیت می‌دهد؟ آمریکا باید در نشست آینده وزرای دفاع ناتو:

•  تقاضا کند استراتژی انتقال مسئولیت «بر مبنی شرایط» تنظیم شود.

ناتو باید دوباره از زبان بیانیه نشست سال ۲۰۱۰ لیسبون استفاده کند؛ زبانی که جایش در بیانیه نشست سال ۲۰۱۲ شیکاگو خالی بود.

•  از اختصاص بودجه کافی به نیروهای امنیتی افغانستان اطمینان حاصل کند. واشینگتن باید از متحدانش درون ناتو و بیرون از این سازمان بخواهد تا بودجه کافی را در آینده در اختیار نیروهای افغان قرار دهند.

 • متحدانش در ناتو را به نمایش قاطعیت تشویق کند. آمریکا باید متحدانش را تشویق کند تا در مقابل فشارها برای عقب‌نشینی زودهنگام نیروهایشان از افغانستان بایستند.

 * رهبران ناتو باید ملت‌هایشان را برای مقابله با شرایطی دشوار تا انتهای سال ۲۰۱۴ آماده کنند

اعضای ناتو باید تظاهر به اهمیت داشتن افغانستان برای این سازمان را پایان و در عمل نشان دهند که این کشور اولویت اصلی ناتو است. این یعنی رهبران ناتو باید ملت‌هایشان را برای ورود به یک کمپین دشوار از امروز تا پایان سال ۲۰۱۴ آماده کنند، درباره تعداد نیروهایشان در افغانستان قاطعیت نشان دهند، و با جدیت کامل به تأمین بودجه نیروهای امنیتی افغانستان پس از سال ۲۰۱۵ متعهد شوند. هیچ یک از این اقدامات بدون مدیریت آمریکا ممکن نیست.